Safevi Devleti

 

Günümüzdeki Azerbaycan Türkleri’nin ve Avşar,Kaçar,Tekeli gibi birçok Türkmen boyunun temelini oluşturduğu devlettir Safevi devleti. Kurucusu ise yine Akkoyunlu gibi Oğuzlar’ın Bayındır boyundan gelme bir kişi olan Şah İsmail’dir. Millet olarak çoğunlukta Türk halklarını bulundursa da bu devlet adını milletiyle değil şii’liğiyle yazdırmıştır. Bu devlet Şii onikicilik denilen mezhebi benimseyip halk’ınada bunu aşılamıştır. 

Devletin ismi Şah İsmail’den yani İsmail Safevi’den gelir. 1501 yılında Tebriz’i alarak kendini şah ilan eden İsmail Safevi büyük bir imparatorluğun temelini atmıştır. 1501 yılından 1760 yılına kadar hayatta kalmış bu devlet her ne kadar Türk halklarının çoğunlukta olduğu ve yönetimini de Türkler oluştursa da devlete yön veren kültür Şii kültürü olmuş hatta bu devlet için şunu söylersek yanlış olmaz: “Şii milliyetçiliği güdümlü bir devlettir Safevi devleti.” Ayrıca günümüzde kullanılan “kızılbaş” sözcüğü Safevi devletindeki askerler olan kızılbaşlar’dan gelir. 

Safevi devleti Türkmen boylarının yanına alarak kendi temelini oluşturunca en önemli görevlere Türkmenler getirildi. Hatta Osmanlı bünyesinde değersiz hale gelen Türkmenler,Safevi devletiyle yeniden hayat bulmuştur. Şah İsmail,soyunu 7.Şia imamına dayındırmış ve hatta otoritesini daha güçlü kılmak için bir alakası olmadığı halde Sasani İmparatorluğu’nda hak iddiasında bulunmuştur. Devlet’in ilk yıllardaki politikası Osmanlı’ya karşı dayanmak ve Akkoyunlu devletinden kalan toprakları’da kendi bünysinde toplamaktı. Şah İsmail 1503-1510 yılları arasında imparatorluğunu iyice genişletmeyi başarmıştı özellikle önem verdiği şia mezhebi için kutsal sayılan necef ve kerbela’yıda ele geçirmişti. 1510 yılında Şeybani Özbek Hanlığı ile giriştiği savaşı da kazanınca, Özbekler uzun bir süre Safevi devletine karşı gelmemiştir. 

Şah İsmail 1511′de Anadolu’daki Türkmen boylarını kışkırtınca Yavuz Sultan Selim tehlikenin ne denli büyük olduğunu anlamış ve Safeviler’e savaş açmıştı. Osmanlı o dönem gelişmiş top ve tüfeklere sahipken Safeviler daha ilkel silahlar kullanıyorlardı. 1514 yılında Tebriz’in batısında Çaldıran savaşına tutuşan bu iki Türk devletinden galip olarak ayrılan Osmanlı İmparatorluğu’ydu. Çok tuhaf bir şekilde bu iki komutanın yani Yavuz ve İsmail’in çocuklarıda aynı şekilde savaşa tutuşacaklardır. Devlet 1760 yılında Zend Hanedanı,Kerim Han tarafından yıkılmıştır. 

Şah İsmail garip bir sevda olarak Türkmenler ve diğer topluluklar arasında şii’liği yaymış ve ömrünüde resmen buna adamıştır. Bununla da kalmayıp Osmanlıdaki ve Orta Asyadaki Türk topluluklarını kendi devletinde buluşturmaya ve şiileştirmeye çalışmıştır. Günümüzdeki Güney Azerbaycan’ın,Horasan ve Kaşgay Türkleri’nin, ayrıca Güney Türkistan’ın iran devletinde bulunmasının nedeni budur. 

 

 

 

 

 

 

 

            1.İsmail dönemi Safevi Bayrağı                                  2.İsmail dönemi Safevi Bayrağı

Etiketler: , ,

Yazar: tanrıkutmete

Bu yazıyı paylaş

  • facebook-share
  • tweet-it
  • friendfeed
  • plus-it

yorumlar